AIS: II warsztat „Diagnoza lokalna” [relacja]

Drugi warsztat Akademii Inicjatyw Sąsiedzkich odbył się 2 kwietnia w Warsztacie i poświęcony był diagnozie lokalnej. Staraliśmy się zrozumieć rolę diagnozy w całym procesie planowania i realizacji działań lokalnych. Często jest to element niesłusznie bagatelizowany, tymczasem może mieć on kluczowe znaczenie dla powodzenia inicjatywy sąsiedzkiej jak i innych projektów skierowanych do społeczności lokalnej.

Podstawowym celem diagnozy lokalnej jest przede wszystkim lepsze zrozumienie rzeczywistości, które nas otacza, tak aby podejmowane przez nas działania faktycznie odpowiadały na oczekiwania i potrzeby społeczności, a zarazem wykorzystywały potencjał lokalnego  środowiska. Diagnoza jest jednak nie tylko badaniem czy opisem stanu obecnego, ale także odkrywaniem różnorodnych zasobów istniejących w naszym sąsiedztwie, poznawaniem opinii mieszkańców na bieżące sprawy, a przede wszystkim narzędziem planowania i wprowadzania zmiany w społeczności lokalnej.

Mapa sąsiedzkich zasobów

Pierwsza część warsztatu była poświęcona poszukiwaniu sąsiedzkich zasobów. Czym są zasoby? Tak naprawdę są to wszystkie materialne i niematerialne rzeczy, które istnieją w społecznościach lokalnych. Najważniejszym zasobem są oczywiście ludzie: ich umiejętności, sieci znajomości, posiadane dobra oraz pomysły i energia. Każdy człowiek dysponuje ogromną ilością zasobów, często nawet nie uświadamiając sobie, że tak proste sprawy jak umiejętność pieczenia ciasta, posiadanie kolekcji komiksów czy chęć poznawania innych ludzi mogą stanowić ważną cegiełkę budującą potencjał sąsiedztwa. Pokazuje to także, że do organizacji inicjatywy sąsiedzkiej zupełnie nie są potrzebne nakłady finansowe, bowiem wystarczy istniejący tam kapitał ludzki, kapitał społeczny czy wizja zmiany swojego otoczenia.

Kolejnym ważnym zasobem są instytucje: instytucje publiczne, domy kultury, biblioteki, OPS, sklepy, kawiarnie, kioski, stowarzyszenia, fundacje, kościoły, wspólnoty mieszkaniowe. Dzięki wsparciu i współpracy z takimi podmiotami można uzyskać dostęp do zasobów, którzy sami jako mieszkańcy nie posiadamy (np. udostępnić nam salę na spotkanie, skserować plakaty czy wspomóc merytorycznie).  Innym zasobem mogą być miejsca, czyli chociażby ukształtowanie terenu, charakter zabudowy, architektura, przestrzenie zielone, miejsca rekreacji czy stan chodników. Wszystko to stanowi potencjał naszego sąsiedztwa: np. lokalny skwerek czy ławeczka może stać się miejsce spotkań mieszańców, a stara zabudowa pretekstem do organizacji spotkania z historykiem czy wystawy zdjęć. Warto także w kontekście zasobów zwrócić uwagę na różne kanały komunikacji, które pozwolą nam dotrzeć do mieszkańców: mogą to być gazety lokalne, biuletyny osiedlowe, wszelkie fora (wirtualne – w internecie lub realne jak spotkania wspólnoty mieszkaniowej), ogłoszenia parafialne, słupy ogłoszeniowe i windy. Dobrymi kanałami są także miejsca spotkań, które przyciągają ludzi i gdzie dyskutowane są różne lokalne sprawy. Wreszcie, duży wpływ na inicjatywy sąsiedzkie mogą mieć tradycje związane z daną okolicą czy dzielnicą. Stanowi to ciekawy punkt wyjścia do odkrywania tożsamości miejsca oraz identyfikacji z miejscem zamieszkania, a często także wpływa na poziom aktywności mieszkańców.

avatar_ais

Odkrywając potencjał sąsiedztwa

Uczestnicy warsztatów stworzyli mapy sąsiedzkich zasobów, za pomocą których opracowywali rozwiązania różnorodnych problemów, które na co dzień pojawiają się w naszym otoczeniu (od „niebezpiecznych” śmietników, po brak parkingów, małą aktywność osób starszych czy graffiti na budynkach). Celem naszych ćwiczeń było pokazanie, że aby rozwiązywać tego typu problemy wcale nie musimy korzystać z zewnętrznych źródeł, ale możemy czerpać z lokalnych zasobów i razem z innymi mieszkańcami budować razem lepsze sąsiedztwo.

Najważniejszym przesłaniem naszego warsztatu było jednak pokazanie, że tak naprawdę wcale nie potrzebny jest problem czy konflikt, aby pobudzić sąsiedztwo do działania. Wystarczy uświadomić sobie potencjał tkwiący w swojej społeczności, w sobie i w swoich sąsiadach oraz go uruchomić i wykorzystać!